US–China Tension and Firm Investment in ASEAN
US–China Tension and Firm Investment in ASEAN
Hướng dẫn thực hành cho nhóm sinh viên: chuẩn bị dữ liệu, thống kê mô tả, hồi quy cơ bản và interaction.1. Phạm vi2. Nhận dữ liệu3. Biến4. Chọn mô hình5. Bộ bảng6. Interaction7. Mã mẫu8. Báo cáo
1. Mục tiêu của vòng thực hành
Nhóm thực hiện nghiên cứu về mối liên hệ giữa căng thẳng Mỹ–Trung và đầu tư của doanh nghiệp tại các quốc gia ASEAN có trong dữ liệu được cấp.
Mục tiêu hiện tại: dựng đúng dữ liệu, chạy đúng mô hình và xuất đúng các bảng. Dừng ở mô hình tương tác; chưa yêu cầu IV, GMM hoặc thiết kế nhân quả nâng cao.
Đây là dữ liệu thực hành đã được biến đổi. Giảng viên sẽ cung cấp dữ liệu; một số giá trị có thể đã được nhân với một hệ số. Không mặc định đây là bộ dữ liệu gốc, không tự khôi phục số liệu và chưa dùng hệ số để kết luận về thực tế ASEAN.
Nhóm cần đạt điều gì?
- Nhận diện đúng khóa doanh nghiệp, năm, quốc gia và biến tension.
- Phân biệt biến thô với biến đã tính sẵn.
- Tạo biến trễ và ghép dữ liệu đúng.
- Chọn fixed effects phù hợp với mức biến thiên của tension.
- Xuất bảng mô tả, tương quan, baseline và interaction.
- Giải thích đúng hệ số, sai số chuẩn và số quan sát.
Kết quả đúng không có nghĩa hệ số phải âm hoặc có dấu sao. Bảng đúng là bảng có công thức, mẫu, timing, fixed effects, sai số chuẩn và ghi chú nhất quán với mô hình đã chạy.
2. Khi nhận dữ liệu
Bước 1 — Giữ nguyên file gốc
Lưu dữ liệu được cấp vào thư mục raw. Mọi bước xử lý phải thực hiện bằng script và lưu thành file mới.
project/ raw/ clean/ code/ tables/ figures/ logs/
Bước 2 — Lập bảng nhận diện biến
| Thông tin | Cần xác định |
|---|---|
| Doanh nghiệp | Biến nào nhận diện duy nhất doanh nghiệp? |
| Thời gian | Dữ liệu năm hay quý? Năm tài chính hay năm dương lịch? |
| Quốc gia | Mã quốc gia của công ty; kiểm tra danh sách thực tế trong file |
| Investment | Đã có tỷ lệ đầu tư hay phải tính từ CAPEX và tài sản? |
| Tension | Chỉ số chung Mỹ–Trung hay thước đo riêng theo quốc gia/doanh nghiệp? |
| Controls | Biến đã tính sẵn hay số liệu kế toán thô? |
| Moderator | Cash, đòn bẩy, quy mô, exposure hoặc biến khác được cung cấp? |
| Biến đổi dữ liệu | Biến nào đã đổi thang đo, công thức nào cần giữ nguyên? |
Bước 3 — Kiểm tra cấu trúc
- Mỗi doanh nghiệp–năm có một dòng.
- Nếu trùng, tìm nguyên nhân; không xóa ngẫu nhiên.
- Kiểm tra năm bị thiếu trong từng doanh nghiệp.
- Kiểm tra missing, giá trị bằng 0 và các mẫu số không hợp lệ.
- Kiểm tra số doanh nghiệp và số năm theo từng quốc gia.
- Nếu ghép file, kiểm tra khóa và tỷ lệ ghép thành công.
Nếu hệ số nhân khác nhau giữa các dòng hoặc các biến, tỷ lệ, tương quan và kết quả hồi quy đều có thể thay đổi. Chỉ khi biết rõ phép biến đổi mới có thể đánh giá tính bất biến. Trong vòng này, coi file được cấp là dữ liệu thực hành.
3. Bộ biến vừa đủ
Tên dưới đây là tên quy ước. Khi có file, lập bảng đối chiếu với tên biến thực tế. Không yêu cầu nhóm tự tìm thêm dữ liệu ngoài phạm vi được cấp.
| Tên quy ước | Ý nghĩa | Cách xử lý |
|---|---|---|
| inv | Đầu tư doanh nghiệp | Nếu chưa có: capx(t)/at(t−1) |
| tension | Căng thẳng Mỹ–Trung | Giữ định nghĩa và thang đo được cung cấp |
| size | Quy mô | Dùng biến có sẵn; chỉ tính ln(at) khi đơn vị phù hợp |
| q | Cơ hội đầu tư | Dùng nếu có dữ liệu hợp lệ để tính |
| cf | Dòng tiền | Nếu chưa có: oancf(t)/at(t−1) |
| lev | Đòn bẩy | Nếu chưa có: (dlc+dltt)/at |
| cash | Tiền mặt | Nếu chưa có: che/at |
| gdpg | Tăng trưởng GDP | Thêm nếu được cung cấp |
| infl | Lạm phát | Thêm nếu được cung cấp |
| moderator | Biến điều tiết | Chọn một biến chính từ dữ liệu được cấp |
Timing thống nhất
Biến phụ thuộc: inv ở năm t.
Biến giải thích: tension ở năm t−1.
Firm controls và moderator: giá trị năm t−1.
Nếu mẫu ngắn hoặc dữ liệu tension được cung cấp với một cách căn chỉnh khác, ghi rõ phương án dùng. Không trễ lần nữa một biến vốn đã là biến lag.
Nếu đã có inv, cf, lev, cash do giảng viên chuẩn bị, ưu tiên sử dụng đúng các biến đó. Không tự tính lại từ số liệu đã biến đổi khi chưa biết quan hệ giữa các phép biến đổi.
4. Kiểm tra tension trước khi chọn mô hình
Trong mỗi năm, so sánh tension giữa các quốc gia và doanh nghiệp. Đây là bước quyết định có thể đưa year fixed effects vào hay không.
Trường hợp A — Tension giống nhau cho mọi công ty trong cùng năm
inv_it = β tension_(t−1) + γ′controls_(i,t−1) + firm FE + ε_it
Có thể chạy mô hình này để luyện thao tác và mô tả quan hệ. Tuy nhiên, hệ số tension có thể phản ánh các cú sốc chung khác cùng thời gian.
Year FE hấp thụ hoàn toàn tension chung theo năm. Không thể đồng thời ước lượng hệ số riêng của tension_t và đủ year dummies. Nếu phần mềm loại tension vì collinearity, đó là đặc điểm của mô hình, không phải lỗi dữ liệu cần “sửa”. Mô hình thiếu year FE không được coi là bằng chứng nhân quả.
Để có firm FE và year FE, nhóm có thể nghiên cứu tension × moderator có biến thiên giữa các doanh nghiệp. Khi đó, câu hỏi là doanh nghiệp nào phản ứng khác biệt khi tension thay đổi.
Trường hợp B — Tension khác nhau giữa các quốc gia trong cùng năm
inv_ict = β tension_(c,t−1) + γ′controls_(i,t−1) + δ′macro_(c,t−1) + firm FE + year FE + ε_ict
Hệ số tension có thể được nhận diện từ biến thiên giữa quốc gia và theo thời gian. Không thêm country×year FE nếu tension chỉ thay đổi ở cấp country–year.
Chọn sai số chuẩn
- Tension quốc gia–năm: xem xét clustering theo quốc gia.
- Mẫu ASEAN thường có ít cụm quốc gia: báo số cụm và không coi p-value cluster thông thường là chắc chắn.
- Tension chung theo năm: nhiều doanh nghiệp không tạo thêm nhiều cú sốc tension độc lập. Cần lưu ý phụ thuộc theo thời gian và cú sốc chung.
- Với interaction ở cấp doanh nghiệp, có thể báo firm clustering như bước thực hành; bổ sung firm–year two-way clustering khi số cụm và cấu trúc dữ liệu cho phép.
Chốt một quy tắc SE cho mỗi loại mô hình và ghi đúng dưới bảng. Các kiểm tra inference chuyên sâu có thể làm ở vòng tiếp theo.
5. Các bảng nhóm phải xuất
| Bảng | Nội dung | Kiểm tra trước khi nộp |
|---|---|---|
| Table 1 Sample construction | Số quan sát ban đầu; trùng; thiếu biến; mất do lag; mẫu cuối. Kèm firms, years, countries. | Tổng số khớp file dùng hồi quy. Ghi số dòng loại theo trình tự để tránh đếm trùng. |
| Table 2 Descriptive statistics | N, mean, sd, min, p25, median, p75, max. | Dùng mẫu baseline. Tension chung theo năm cần thêm thống kê trên các năm duy nhất. |
| Table 3 Correlation matrix | Pearson giữa inv, tension và controls; Spearman là bổ sung. | Cùng mẫu; đường chéo bằng 1; không coi tương quan là nhân quả. |
| Table 4 Baseline regressions | Các cột thêm dần controls và FE phù hợp với loại tension. | Cùng mẫu, cùng timing, cùng SE; ghi rõ nếu main effect tension bị year FE hấp thụ. |
| Table 5 Basic sensitivity | Một số lựa chọn đơn giản: tension hiện tại/trễ, thêm macro, biến đầu tư thay thế nếu có. | Mỗi cột ghi rõ thay đổi gì và N có thay đổi hay không. |
| Table 6 Interaction | Tension×moderator; báo đầy đủ các thành phần nhận diện được, controls và FE. | Kiểm định hệ số tương tác. Không kết luận khác biệt chỉ từ dấu sao của hai hồi quy riêng. |
| Table 7 Marginal effects hoặc contrasts | Tension quốc gia: tác động biên tại p25, p50, p75 của moderator. Tension toàn cầu + year FE: chênh lệch độ nhạy giữa các mức moderator. | Báo estimate, SE hoặc CI, và p-value; phân biệt tác động tuyệt đối với chênh lệch tác động. |
Table 4 theo từng loại tension
| Cột | Tension chung theo năm | Tension quốc gia–năm |
|---|---|---|
| 1 | Pooled + tension | Pooled + tension |
| 2 | Firm FE + tension | Firm FE + year FE + tension |
| 3 | Firm FE + tension + firm controls | Firm FE + year FE + tension + firm controls |
| 4 | Thêm macro nếu có; vẫn chỉ là mô tả | Thêm macro nếu có |
Khóa mẫu theo cột đầy đủ trước khi chạy các cột còn lại. Nếu thiếu dữ liệu moderator, Table 6 có thể có mẫu khác; khi đó chạy lại baseline trên mẫu interaction để so sánh.
6. Interaction: làm một mô hình rõ ràng
Chọn moderator
Ưu tiên biến có sẵn và dễ giải thích, chẳng hạn cash hoặc lev trễ. Chỉ chọn exposure thương mại khi dữ liệu thực sự có biến này. Không tự gọi cash hay size là trade exposure.
A. Tension có biến thiên quốc gia–năm
inv = β₁ tension + β₂ moderator + β₃(tension × moderator) + controls + firm FE + year FE + ε
- β₁: quan hệ giữa tension và inv khi moderator bằng 0.
- β₃: mức thay đổi độ nhạy với tension khi moderator tăng một đơn vị.
- Tác động biên của tension: β₁ + β₃ × moderator.
Có thể center moderator để giá trị 0 tương ứng với trung bình mẫu. Center không làm thay đổi nội dung kiểm định hệ số tương tác.
B. Tension chung theo năm và có year FE
inv = β₂ moderator + β₃(tension × moderator) + controls + firm FE + year FE + ε
Main effect của tension bị year FE hấp thụ. Nếu moderator bất biến theo thời gian, main effect của moderator cũng bị firm FE hấp thụ; tương tác vẫn có thể được nhận diện.
Trong trường hợp này, không trình bày β₁ + β₃M như tác động tuyệt đối của tension vì β₁ không được nhận diện. Báo chênh lệch độ nhạy giữa hai mức moderator: β₃ × (M_cao − M_thấp).
Ví dụ diễn giải
Nếu moderator là cash và β₃ dương, doanh nghiệp có cash cao có độ nhạy với tension cao hơn theo nghĩa đại số. Chỉ gọi đây là “giảm tác động bất lợi” khi kết quả và thiết kế thực sự cho phép xác lập tác động bất lợi đó.
Trên dữ liệu đã biến đổi, nhóm chỉ cần diễn giải đúng về mặt mô hình. Chưa quy đổi kết quả thành mức đầu tư thực tế hoặc hàm ý chính sách.
7. Khung mã Stata
Mã dưới đây giả định dữ liệu năm và các biến nghiên cứu đã được tạo. Tên biến là quy ước, cần thay sau khi nhận file. Các gói dùng trong ví dụ: reghdfe, ftools và estout. A. Khai báo panel và tạo lag
use "clean/practice_panel.dta", clear Thay firm_key, country bằng tên thực tế
egen firm_id = group(firm_key)
egen country_id = group(country) assert !missing(firm_id, year, country_id)
isid firm_id year
xtset firm_id yearChỉ tạo lag cho biến chưa được lag sẵn
foreach v in tension size q cf lev cash {
gen l_v' = L.v'
} Ví dụ chọn cash làm moderator Cash sẽ xuất hiện riêng trong mô hình tương tác
global controls l_size l_q l_cf l_lev l_cash
global controls_int l_size l_q l_cf l_lev Không thêm q nếu file không có hoặc chưa tính được hợp lệKhi thay bộ controls, phải thay đồng bộ mọi bước bên dưới
B. Kiểm tra tension có biến thiên trong năm hay không
preservecollapse (min) tension_min=tension ///
(max) tension_max=tension, by(year) gen spread = tension_max - tension_min
list year tension_min tension_max spread, noobs restoreNếu spread = 0 trong mọi năm: tension là biến chỉ thay đổi theo năm. Nếu spread khác 0: kiểm tra đó là khác biệt thực sự theo quốc gia hay chỉ do cách ghép/biến đổi dữ liệu.Không tự chọn mô hình chỉ từ sai số làm tròn rất nhỏ.
C. Tạo mẫu dùng chung và thống kê mô tả
egen nmiss = rowmiss(inv l_tension $controls) gen sample_initial = nmiss == 0 Khóa mẫu dựa trên đặc tả đầy đủ
reghdfe inv l_tension $controls if sample_initial, ///
absorb(firm_id) vce(cluster firm_id) gen sample_base = e(sample) estpost summarize inv l_tension $controls if sample_base, detail esttab using "tables/table2_descriptive.rtf", replace ///
cells("count mean sd min p25 p50 p75 max") nonumber Ma trận tương quan trên cùng mẫu
estpost correlate inv l_tension $controls if sample_base, matrix esttab using "tables/table3_correlation.rtf", replace ///
unstack not noobs compressCó thể xem thêm Spearman:
spearman inv l_tension $controls if sample_base
D. Baseline khi tension chung theo năm
* Đây là bảng thực hành mô tả. * Firm clustering dưới đây chưa xử lý đầy đủ cú sốc chung.eststo clear eststo m1: regress inv l_tension if sample_base, ///
vce(cluster firm_id) eststo m2: reghdfe inv l_tension if sample_base, ///
absorb(firm_id) vce(cluster firm_id) eststo m3: reghdfe inv l_tension $controls if sample_base, ///
absorb(firm_id) vce(cluster firm_id) esttab m1 m2 m3 using "tables/table4_baseline.rtf", replace ///
b(4) se(4) star(* 0.10 ** 0.05 *** 0.01) ///
stats(N, labels("Observations"))Không thêm year FE rồi cố giữ hệ số tension chung theo năm.Bổ sung ghi chú: FE từng cột, cấp cluster và tính mô tả.
E. Baseline khi tension quốc gia–năm
* Dùng nhánh này thay cho nhánh D nếu dữ liệu phù hợp. * ASEAN có ít country clusters: ghi rõ hạn chế p-value.reghdfe inv l_tension $controls if sample_initial, ///
absorb(firm_id year) vce(cluster country_id) gen sample_country = e(sample) eststo clear eststo c1: regress inv l_tension if sample_country, ///
vce(cluster country_id) eststo c2: reghdfe inv l_tension if sample_country, ///
absorb(firm_id year) vce(cluster country_id) eststo c3: reghdfe inv l_tension $controls if sample_country, ///
absorb(firm_id year) vce(cluster country_id) esttab c1 c2 c3 using "tables/table4_country_tension.rtf", replace ///
b(4) se(4) star(* 0.10 ** 0.05 *** 0.01) ///
stats(N, labels("Observations"))Thống kê mô tả cho nhánh này phải dùng sample_country.
F. Interaction với cash — tension quốc gia–năm
eststo cleareststo interaction: reghdfe inv ///
c.l_tension##c.l_cash $controls_int if sample_country, ///
absorb(firm_id year) vce(cluster country_id) esttab interaction using "tables/table6_interaction.rtf", replace ///
b(4) se(4) star(* 0.10 ** 0.05 *** 0.01) ///
stats(N, labels("Observations")) test c.l_tension#c.l_cash quietly summarize l_cash if e(sample), detail
local p25 = r(p25)
local p50 = r(p50)
local p75 = r(p75) margins, dydx(l_tension) at(l_cash=(p25' p50' `p75'))
matrix marginal_results = r(table) putexcel set "tables/table7_marginal_effects.xlsx", replace
putexcel A1 = matrix(marginal_results), names marginsplot
graph export "figures/interaction_cash.png", replaceĐặt tên các cột Excel theo giá trị p25, p50, p75 thực tế.
G. Interaction với cash — tension chung theo năm
* Year FE hấp thụ main effect của l_tension. * Viết rõ các thành phần còn nhận diện được.eststo clear eststo interaction_global: reghdfe inv ///
c.l_cash c.l_tension#c.l_cash ///
$controls_int if sample_base, ///
absorb(firm_id year) vce(cluster firm_id) esttab interaction_global ///
using "tables/table6_global_interaction.rtf", replace ///
b(4) se(4) star(* 0.10 ** 0.05 *** 0.01) ///
stats(N, labels("Observations")) test c.l_tension#c.l_cash quietly summarize l_cash if e(sample), detail
local gap = r(p75) - r(p25) Chênh lệch độ nhạy giữa cash p75 và p25:
lincom `gap' * c.l_tension#c.l_cash matrix contrast = (r(estimate), r(se), r(lb), r(ub), r(p))
matrix colnames contrast = estimate se ci_low ci_high p_value putexcel set "tables/table7_sensitivity_difference.xlsx", replace
putexcel A1 = matrix(contrast), namesKhông báo đây là tác động tuyệt đối của tension. Firm clustering là lựa chọn thực hành ban đầu.Inference với shocks chung cần kiểm tra thêm ở vòng sau.
Mã chưa được chạy trên dữ liệu thực tế của nhóm. Nếu biến bị omitted, mẫu rỗng hoặc số quan sát thay đổi bất thường, dừng để xác định nguyên nhân; không tự xóa FE hoặc controls để lệnh chạy.
8. Cách nộp kết quả vòng đầu
Mỗi bảng cần có
- Tên bảng và biến phụ thuộc.
- Hệ số và sai số chuẩn, thống nhất số chữ số thập phân.
- N, số doanh nghiệp, số quốc gia và thời kỳ.
- Firm FE: Yes/No; Year FE: Yes/No.
- Cấp clustering và số cụm.
- Timing của tension, controls và moderator.
- Ghi chú “dữ liệu thực hành đã biến đổi”.
Viết nhận xét ngắn
- Hệ số mang dấu gì?
- Khoảng tin cậy và p-value cho biết điều gì?
- Hệ số thay đổi thế nào giữa các đặc tả?
- Sự thay đổi có đi kèm thay đổi mẫu không?
- Với interaction: đang diễn giải tác động biên hay chênh lệch độ nhạy?
Không yêu cầu câu chuyện kết quả hoàn chỉnh ở vòng đầu. Nhóm nộp bảng đúng, code chạy lại được và danh sách vấn đề còn chưa rõ; sau đó mới quyết định bước nghiên cứu tiếp theo.
Checklist
Giữ nguyên file dữ liệu được cấp. Có bảng đối chiếu tên biến. Một dòng cho mỗi doanh nghiệp–năm. Phân biệt biến thô và biến đã tính. Không tạo lag hai lần. Xác định đúng tension toàn cầu hay quốc gia. FE phù hợp với biến thiên của tension. Các cột so sánh dùng cùng mẫu. Interaction có các thành phần chính nhận diện được. Table 7 diễn giải đúng loại tác động. Báo cả kết quả không có ý nghĩa thống kê. Mọi bảng tái lập được từ script và log.
Bộ files bàn giao
master.do practice_panel_clean.dta variable_mapping.xlsx sample_flow.xlsx table1_sample.xlsx table2_descriptive.rtf table3_correlation.rtf table4_baseline.rtf table5_sensitivity.rtf table6_interaction.rtf table7_marginal_effects_or_contrasts.xlsx run.log issues_to_discuss.txt
Danh sách quốc gia, thời kỳ, tên biến và moderator cuối cùng sẽ được chốt theo dữ liệu giảng viên cung cấp. US–China Tension and Firm Investment in ASEAN · Hướng dẫn thực hành đến mô hình tương tác.